Za palenie papierosów był areszt, dla dzieci chłosta. Takie prawo uchwalono pod Ostrowią Mazowiecką

Półtorej doby aresztu dla dorosłych, a dla dzieci nawet 15 uderzeń rózgą. Takie kary przewidywała uchwała przyjęta w 1881 roku w gminie Jasienica pod Ostrowią Mazowiecką. Surowy zakaz miał powstrzymać pożary wywoływane paleniem tytoniu.

O niezwykłym postanowieniu poinformowała 6 sierpnia 1881 roku Gazeta Świąteczna. Wiadomość przekazał redakcji ksiądz Antoszewski. Samą uchwałę przyjęto 22 lipca 1881 roku podczas zebrania mieszkańców gminy.

W tamtym czasie Jasienica była nie tylko wsią, lecz także siedzibą rozległej gminy należącej do powiatu ostrowskiego w guberni łomżyńskiej.

Opis opublikowany w 1882 roku podawał, że gmina liczyła 703 domy i 6809 mieszkańców. Zaliczano ją do największych i najbogatszych w okolicy. W jej granicach znajdowały się m.in. Budy-Grudzie, Guty-Bujno, Dąbrowa, Kalinowo, Kowalówka, Króle Małe i Króle Duże, Łętownica, Nieskórz, Prosienica, Pęchratka, Paproć Mała i Paproć Duża, Ruskołęka, Smolechy, Ugniewo, Chmielewo, Janowo oraz sama Jasienica. Wykaz obejmował również folwarki, kolonie i mniejsze osady, takie jak Biel, Grudzie, Nowy Borek, Strugi i Piętków.

Głównym powodem wprowadzenia zakazu były częste pożary. Za szczególnie niebezpieczne uznano palenie papierosów i fajek w zabudowaniach na terenie gminy oraz na ulicach w pobliżu domów. Przy przeważającej wówczas drewnianej zabudowie nawet niewielka iskra mogła doprowadzić do tragedii.

Dorosły przyłapany na złamaniu zakazu po raz pierwszy miał trafić na półtorej doby, czyli 36 godzin, do aresztu przy zarządzie gminnym. Jeżeli zrobił to ponownie, jego sprawa miała zostać skierowana do sędziego gminnego.

Jeszcze surowsze zasady przewidziano dla dzieci do 15. roku życia. Za pierwsze złamanie zakazu groziło pięć uderzeń rózgą, za drugie dziesięć, a za trzecie piętnaście. Karę miał wymierzać sołtys w obecności dwóch miejscowych gospodarzy.

Uchwała obejmowała również sprzedaż tytoniu. Szynkarzom, czyli osobom prowadzącym karczmy i sprzedającym alkohol, zabroniono sprzedawania dzieciom tytoniu oraz papierosów. Sołtysi mieli zwołać zebrania w poszczególnych wsiach, ogłosić nowe zasady i pilnować ich przestrzegania.

Z relacji księdza Antoszewskiego wynikało, że uchwała szybko przyniosła skutek. Gazeta Świąteczna informowała, że po jej wprowadzeniu na ulicach gminy przestano widywać ludzi z fajkami i papierosami. Redakcja zachęcała nawet inne gminy do przyjmowania podobnych przepisów.

Nie było to prawo obowiązujące w całym powiecie ostrowskim, lecz lokalna uchwała gminy Jasienica. Pokazuje jednak, jak zdecydowanie mieszkańcy okolic Ostrowi Mazowieckiej próbowali ponad 140 lat temu walczyć z jednym z największych zagrożeń dla ówczesnych wsi - pożarami.

Źródła:
1. Gazeta Świąteczna, nr 32 z 6 sierpnia 1881 roku, s. 1, tekst Zakaz palenia tytuniu - skan numeru w bibliotece cyfrowej Uniwersytetu Warszawskiego.
2. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, tom III, Warszawa 1882, s. 469-470, hasło Jasienica - strona 469 i strona 470.
3. Izydor Zinberg, Skorowidz Królestwa Polskiego, czyli spis alfabetyczny miast, wsi, folwarków, kolonii i wszelkich nomenklatur w Królestwie Polskim, Warszawa 1877, tom 1a, s. 252-253